Sağlık Doktorları

Bir dahaki sefer su satın alırken evinize gelen plastik damacananın altına dikkatlice bakın. Eğer damacananın altında üçgen geri dönüşüm logosu içinde 3, 6 ya da 7 rakamını görüyorsanız bu damacanalardan uzak durun!

Damacanalardaki geri dönüşüm iÅŸareti, damacananın yüksek oranda kimyasal madde içerdiÄŸini gösteriyor. Özellikle de vücuda iki kat daha fazla zarar veren biesphenol A’nın yüksek olduÄŸunu gösteriyor. Sert plastiklerde bulunan bu maddenin zararları ise saymakla bitmiyor. Güvenli ve saÄŸlıklı bir yaÅŸam için onları camla deÄŸiÅŸtirmek gerekiyor.

Hayvanlar üzerinde yapılmış araÅŸtırmalarda kanserle, düşüklerle, kısırlıkla, obeziteyle ve cinsel geliÅŸim bozukluklarıyla iliÅŸkilendirilen ‘bisphenol-A’ maddesi; konservelerde bile bulunuyor. Ama bu mutfağınıza girip var olanın yarısını çöpe atacaksınız anlamına gelmiyor!

Bisphenol-A nedir?

Bisphenol-A (BPA) temiz, kırılıp dağılmayan, sert plastiklerde bulunur. Çoğunlukla bu plastik şişelerin alt kısmında üçgen geri dönüşüm işareti bulunur. Bu işaretin yanında PC (polikarbonat) harfleri ve 7 rakamı bulunur. Ama altında 7 rakamı bulunan her şişe de polikarbonat demek değildir.

Dikkat etmeniz gereken en önemli ipucu ÅŸudur: Sert, içi görünen ve kırılmayan ÅŸiÅŸeler BPA içerir. Mesela atılabilen içecek ÅŸiÅŸeleri, su ÅŸiÅŸeleri, likit ilaç ÅŸiÅŸeleri (mesela öksürük ÅŸurubu) polikarbonat deÄŸildir ve BPA içermezler. Bu yüzden, her ne kadar herkes çevreci nedenlerden dolayı ‘kullan at’ ÅŸiÅŸeleri sevmese de sizi saÄŸlık açısından asıl endiÅŸelendirmesi gereken; sert ve tekrar doldurulabilen cinsleri olmalıdır.

Daha basit bir yöntemle özetlersek: Altındaki üçgenin içinde 4 ve 2 rakamları basılı şişelerden içelim, çok gerekliyse 5 ve 1 baskılı olanlardan içelim. Ama 3, 6 ve 7 baskılılardan mümkün olduğu kadar uzak duralım.

Ne kadar risklidir?

BPA, kalp saÄŸlığınızı bozuyor ve diyabet riskini iki kat arttırıyor. ABD’deki Peninsula Tıp Fakültesi’nde yapılan araÅŸtırmalar, BPA’ların karaciÄŸer rahatsızlıklarıyla da baÄŸlantılı olduÄŸunu ortaya koyuyor. Her ne kadar her 10 Amerikalı’dan 9′unun vücudunda az da olsa BPA tespit edilmiÅŸ olsa bile bu konuda herkes aynı fikirde deÄŸil.

Amerikan Yemek ve Ä°laç Dairesi (FDA), plastik endüstrisi ve Harvard Risk Analizi Merkezi’nin ortak kararına göre; BPA seviyeleri yetiÅŸkinlerde herhangi bir hayati tehlikeye yol açacak miktarlarda deÄŸil. Fakat bazı ünlü BPA araÅŸtırmacılarının dediÄŸine göre de hükümetler tarafından risksiz olarak kabul edilen bu düşük miktarlar güvenli olmaktan çok uzak…

ABD Ulusal Toksikoloji Programı’na göre insanları asıl korkutan da bu seviyelerin çocuklar üzerinde yarattığı risk! BPA maddesi vücutta bir hormon gibi davranıyor ve çalışmalar; küçük çocukların maruz kaldığı seviyelerin, erken ergenleÅŸme, hiper aktivite, bağışıklık sistemi deÄŸiÅŸiklikleri ve düşük sperm sayısı gibi problemlere yol açabildiÄŸini gösteriyor.

Ä°ngiltere Gıda Standartları Enstitüsü’nün açıklamasına göre ise gün içinde almış olduÄŸunuz BPA miktarının vücut ağırlığınızla dengeli bir uyum içinde olması gerekiyor. Sahip olduÄŸunuz kilo başına günde 50 mikrogram kimyasal madde ‘normal deÄŸer’ olarak kabul ediliyor. Yani eÄŸer vücut ağırlığınız 60 kg ise gün içinde alabileceÄŸiniz en üst limitin 3000 mikrogram olması gerekiyor. Bu rakamın üstüne çıktığınız anda kalp, karaciÄŸer hastalıkları ve diyabet riskiniz iki kat artıyor.

Journal of American Medical Association dergisinde yayımlanan araÅŸtırma, 18-74 yaÅŸlarındaki 1455 yetiÅŸkin arasında yapıldı. Bilim adamları, BPA’nın kalp ve diyabet riskini nasıl artırdığını bilmiyorlar, ancak bu kimyasalın damarlarda daha çok yaÄŸ birikmesine yol açtığı ve insülinin iÅŸlenmesi sürecine müdahale edebildiÄŸi tahmininde bulunuyorlar.

Yüksek kolesterol, kan ÅŸekeri düzensizliÄŸi, yüksek kan basıncı, kanser ve nörolojik problemlerle de baÄŸlantılı olduÄŸu düşünülen BPA’nın vücuda zararı araÅŸtırılmaya devam ediliyor. Amerika’da saÄŸlıklı insanlar üzerinde yapılan araÅŸtırmalarda altı yaÅŸ üstündeki her on kiÅŸiden dokuzunun risk taşıdığı ortaya çıktı. Çünkü gün içinde kullandığınız birçok plastik malzeme BPA içeriyor. BPA kimyasal maddesi bebek biberonundan plastik ÅŸiÅŸelere kadar yüzlerce plastik malzemede bulunuyor.

Nasıl korunulur?

EÄŸer her yerde rastlama olasılığınızın çok olduÄŸu bu plastikten her ne kadar kolay kurtulamıyorsanız bile en azından onunla olan temasınızı en aza indirgeyebilirsiniz…

- İçinde BPA olabileceğine inandığınız hiçbir şeyi ısıtmayın. BPA plastikte bulunur çünkü plastiği daha hafif, kırılmaz ve muazzam şeffaf hale getirebilir. Ama bu plastikler ısıtıldığı zaman BPA, normal oda sıcaklığında olduğundan tam 55 kat daha hızlı erir ve sızar. Çalışmalar, ürün soğuduktan sonra bile bunun devam ettiğini göstermektedir.

- Sert, şeffaf plastik şişleri ve kapları mikrodalgaya koymayın; seramik ya da cam kullanın. Asla pişmiş yemek içeren konserveleri kendi kutusunda ocakta veya ızgaranın üzerinde ısıtmaya çalışmayın.

- Polikarbonat su şişenize sıcak bir içecek doldurmayın.

- Bebeğinizin mamasını kesinlikle polikarbonat bir şişenin içine sıcak su veya süt dökerek hazırlamayın.